Những vị trí dễ xuất hiện loét tỳ đè nhất trên cơ thể và cách phòng ngừa hiệu quả

Loét tỳ đè (loét do áp lực) là tình trạng tổn thương da và mô dưới da do áp lực kéo dài, thường gặp ở người cao tuổi, người bị liệt, bệnh nhân sau tai biến hoặc những người phải nằm hoặc ngồi một tư thế trong thời gian dài. Các vết loét thường hình thành tại những vùng xương nhô cao, nơi da và mô mềm bị ép giữa xương và bề mặt giường hoặc ghế.

Việc nhận biết những vị trí có nguy cơ cao giúp người chăm sóc kiểm tra da thường xuyên, thay đổi tư thế kịp thời và giảm nguy cơ loét tỳ đè.

Vì sao loét tỳ đè thường xuất hiện ở các vùng xương nhô?

Khi cơ thể nằm hoặc ngồi lâu, áp lực tập trung nhiều tại các điểm xương nhô. Áp lực này làm giảm lưu lượng máu đến mô, khiến tế bào thiếu oxy và dưỡng chất. Nếu không được giải phóng kịp thời, mô sẽ bị tổn thương và hình thành vết loét.

Ngoài áp lực kéo dài, ma sát và lực cắt khi người bệnh trượt trên giường hoặc xe lăn cũng làm tăng nguy cơ loét.

Những vị trí dễ xuất hiện loét tỳ đè nhất

1. Xương cùng cụt (vùng xương cụt)

Đây là vị trí thường gặp nhất ở người nằm ngửa lâu.

Nguy cơ cao khi:

• Nằm bất động nhiều giờ.
• Sau tai biến mạch máu não.
• Sau phẫu thuật.
• Người cao tuổi.

Cách phòng ngừa

• Thay đổi tư thế định kỳ.
• Sử dụng đệm chống loét.
• Kiểm tra da hằng ngày.

2. Mông

Vùng mông chịu áp lực lớn khi nằm hoặc ngồi lâu.

Dấu hiệu ban đầu thường là:

• Da đỏ.
• Đau hoặc rát.
• Sưng nhẹ.

Người ngồi xe lăn cần đặc biệt lưu ý vị trí này.

3. Gót chân

Gót chân có lớp mô mềm mỏng nên rất dễ bị tổn thương.

Nguy cơ tăng ở:

• Người lớn tuổi.
• Người bị đái tháo đường.
• Người có tuần hoàn máu kém.

Phòng ngừa

• Kê gối dưới cẳng chân để giảm áp lực lên gót.
• Không để gót chân tỳ trực tiếp lên nệm trong thời gian dài.

4. Hông

Khi người bệnh nằm nghiêng quá lâu, vùng hông trở thành điểm chịu lực chính.

Cần:

• Luân phiên nằm nghiêng trái và phải.
• Kê gối giữa hai đầu gối và sau lưng để giảm áp lực.

5. Mắt cá chân

Hai mắt cá trong và ngoài dễ cọ xát với giường hoặc với nhau khi nằm nghiêng.

Có thể dùng gối mềm để tách hai chân, giúp giảm áp lực và ma sát.

6. Khuỷu tay

Người nằm lâu hoặc chống tay nhiều có thể bị loét ở khuỷu tay.

Nên:

• Thay đổi vị trí tay thường xuyên.
• Kê gối mềm dưới cẳng tay khi cần.

7. Vai và bả vai

Ở người gầy hoặc nằm ngửa lâu, vùng vai và bả vai dễ bị chèn ép.

Việc sử dụng đệm hỗ trợ và thay đổi tư thế giúp giảm nguy cơ.

8. Gáy và sau đầu

Người phải nằm bất động, đặc biệt là người cao tuổi hoặc trẻ sơ sinh, có thể xuất hiện loét tại vùng sau đầu.

Cần kiểm tra vùng này mỗi ngày và điều chỉnh tư thế đầu phù hợp.

9. Tai

Khi nằm nghiêng kéo dài, vành tai có thể bị tỳ đè, nhất là ở người gầy hoặc sử dụng thiết bị y tế như ống thở, dây oxy.

10. Ụ ngồi (xương ngồi)

Đây là vị trí thường gặp ở người phải ngồi xe lăn trong thời gian dài.

Để phòng ngừa:

• Thay đổi tư thế ngồi định kỳ.
• Sử dụng đệm giảm áp lực chuyên dụng.
• Nếu có thể, nâng người khỏi mặt ghế vài phút theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

Vị trí loét theo tư thế nằm

Khi nằm ngửa

Các vị trí cần chú ý gồm:

• Sau đầu.
• Vai.
• Khuỷu tay.
• Xương cùng cụt.
• Gót chân.

Khi nằm nghiêng

Các điểm chịu áp lực chính:

• Tai.
• Vai.
• Hông.
• Mặt ngoài đầu gối.
• Mắt cá chân.

Khi ngồi lâu

Những vùng dễ bị loét:

• Ụ ngồi.
• Xương cùng cụt.
• Mông.
• Mặt sau đùi.
• Gót chân (nếu chân tỳ lâu trên sàn hoặc bàn để chân).

Ai có nguy cơ cao bị loét tỳ đè?

Các đối tượng cần theo dõi sát gồm:

• Người cao tuổi.
• Người bị liệt.
• Người sau tai biến mạch máu não.
• Người chấn thương tủy sống.
• Người phải nằm lâu sau phẫu thuật.
• Người sử dụng xe lăn.
• Người mắc đái tháo đường.
• Người suy dinh dưỡng.
• Người tiểu tiện hoặc đại tiện không tự chủ.

Cách phòng ngừa loét tại các vị trí nguy cơ

Để giảm nguy cơ loét tỳ đè, người chăm sóc nên:

• Thay đổi tư thế khoảng 2 giờ/lần hoặc theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
• Kiểm tra các vùng xương nhô mỗi ngày.
• Giữ da sạch và khô.
• Sử dụng đệm chống loét hoặc gối kê đúng cách.
• Đảm bảo chế độ dinh dưỡng giàu protein, vitamin và khoáng chất.
• Khuyến khích người bệnh vận động hoặc tập phục hồi chức năng nếu có thể.
• Hạn chế kéo lê người bệnh trên giường để giảm ma sát và lực cắt.

Khi nào cần đi khám?

Cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế nếu xuất hiện:

• Da đỏ kéo dài không mất màu khi ấn.
• Bóng nước.
• Vết loét hở.
• Chảy dịch, mủ hoặc có mùi hôi.
• Sốt hoặc đau tăng.
• Vết loét lan rộng hoặc sâu hơn.

Câu hỏi thường gặp

Vị trí nào dễ bị loét tỳ đè nhất?

Xương cùng cụt là vị trí thường gặp nhất ở người nằm ngửa lâu. Ngoài ra, gót chân, hông, mông và ụ ngồi cũng là những vùng có nguy cơ cao.

Người ngồi xe lăn cần chú ý vị trí nào?

Cần đặc biệt theo dõi vùng ụ ngồi, xương cùng cụt, mông và mặt sau đùi, vì đây là những điểm chịu áp lực lớn khi ngồi lâu.

Kiểm tra da bao lâu một lần?

Nên kiểm tra ít nhất 1 lần mỗi ngày, đồng thời quan sát các vùng nguy cơ mỗi lần thay đổi tư thế hoặc thay băng.

Loét tỳ đè thường xuất hiện ở các vùng xương nhô cao như xương cùng cụt, mông, gót chân, hông, mắt cá chân, khuỷu tay, vai, sau đầu, tai và ụ ngồi. Việc kiểm tra da hằng ngày, thay đổi tư thế định kỳ, sử dụng các thiết bị giảm áp lực và duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý là những biện pháp quan trọng giúp phòng ngừa loét hiệu quả. Khi phát hiện các dấu hiệu bất thường, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế để được đánh giá và điều trị sớm.

Nguồn tham khảo nội dung: Biên soạn dựa trên các khuyến cáo của Báo Sức khỏe & Đời sống (Bộ Y tế), hướng dẫn của Bộ Y tế Việt Nam về phòng ngừa và chăm sóc loét tỳ đè.

CÔNG TY CỔ PHẦN TRANG THIẾT BỊ VẬT TƯ Y TẾ VNROYAL

• Địa chỉ: 666/46/35 Đường 3/2, Phường Diên , TP. Hồ Chí Minh.

• Hotline: 0867 666 963

• Email: info@vnroyal.com

• Website: vnroyal.com | multidex.vn

Nguồn: Tổng hợp

Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo!

Fanpage: Multidex sản phẩm đặc trị vết thương hở

Shopee: Nhấn vào đây để đặt hàng!